Amsterdam gaat, op een voor Nederland nog niet eerder toegepaste schaal, fosfaat uit afvalwater terugwinnen. Dit gebeurt in de Rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) in het westelijk havengebied van Amsterdam. Na de zomer van 2012 wordt hier een speciale reactor gebouwd om fosfaat uit het zuiveringsslib terug te winnen. Het teruggewonnen fosfaat kan als alternatieve fosfaatbron voor kunstmest dienen.
Het bestuur van Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, verantwoordelijk voor de zuivering van het Amsterdamse afvalwater, heeft recent een investeringsplan goedgekeurd voor de bouw van de nieuwe reactor. In 2010 heeft het waterschap, als eerste in Nederland, al in een proefopstelling struviet uit afvalwater gewonnen.
Het winnen van fosfaat uit zuiveringsslib heeft twee grote voordelen. Fosfaat is essentieel voor alle levende organismen. Bij productie van voedsel wordt in de landbouw gebruik gemaakt van fosfaatkunstmest. Hiervoor wordt in grote mijnen fosfaaterts gewonnen en omgezet in kunstmest. Recent is gebleken dat de fosfaat voorraad eindig is en dat het makkelijk winbare fosfaaterts schaars aan het worden is. Duurzaam (her)gebruik van fosfaat wordt om deze reden steeds belangrijker.
Een tweede voordeel is, dat deze manier van fosfaatwinning, zal gaan zorgen voor een betere werking van de Amsterdamse zuiveringsinstallatie. Momenteel moeten aanvullende chemicaliën worden gebruikt om fosfaat uit het afvalwater te verwijderen. Daarnaast zorgt het ‘neerslaan’ van fosfaat in de installaties regelmatig voor verstoppingen en verstoringen en bovendien voor hoge reinigingskosten van leidingen, centrifuges en slibpompen.
De te bouwen reactor gaat een deel van het fosfaat uit het slib verwijderen. Dit slib doorloopt een duurzaam proces van vergisting, waarbij biogas wordt geproduceerd . Het geproduceerde biogas wordt geleverd aan het tegenover de RWZI gevestigde Afval Energie Bedrijf (AEB). Die gebruikt het om er elektriciteit en warmte mee op te wekken. Energie waarvan het AEB een deel weer terug levert aan de RWZI: de zuiveringsinstallatie is daardoor op energiebasis meer dan zelfvoorzienend en heeft dan ook geen aansluitingen op het openbare stroom- of gasnet.
Waterschap Amstel, Gooi en Vecht verwacht na de bouw van de reactor op jaarbasis 900 ton struviet te gaan produceren.
