Waterschap Amstel, Gooi en Vecht start binnenkort op een tiental plaatsen in zijn werkgebied grootschalig onderzoek naar een nieuwe, duurzame manier om het waterpeil te beheren. Flexibel peilbeheer heet de methode die, zo verwacht het waterschap, positieve effecten heeft op natuur en milieu. Vanwege het innovatieve karakter van het ‘flexpeil’ verstrekken het Rijk en de Provincie Noord-Holland subsidie voor onderzoek en uitvoering.
Net als in grote delen van Nederland is ook in de regio Amstel, Gooi en Vecht de waterstand van nature ’s winters meestal hoger als gevolg van extra neerslag en lagere verdamping. Zonder menselijk ingrijpen daalt het peil in de zomermaanden, omdat het dan minder regent en er meer verdampt. Het waterschap nivelleert die schommeling. In agrarische gebieden gebeurt dit door in de winter op grote schaal water weg te pompen en ’s zomers juist extra water in te laten. In de praktijk is het waterpeil in de winter daardoor vaak zelfs iets lager dan in de zomer. In de proef met het flexibele peil wordt ’s winters minder water ‘uitgeslagen’. De zomer begint daardoor met een hoger peil. Als gevolg daarvan blijft het watertekort de hele zomerperiode kleiner en hoeft veel minder water te worden binnengelaten.
Door die aanpassing wordt op meerdere fronten winst geboekt. Ten eerste is het water dat wordt binnengelaten veel rijker aan fosfaten en sulfaten dan het ‘gebiedswater’ in de regio, wat een negatief effect heeft op de waterkwaliteit en het ecosysteem. Op een aantal plaatsen laat het waterschap dit fosfaat- en sulfaattrijkere water nu onbehandeld binnen. Toepassing van het flexpeil zorgt op die plaatsen direct voor milieuwinst.
Bij een aantal natuurgebieden (zoals het Naardermeer en de Loosdrechtse en de Vinkeveense Plassen) vindt momenteel behandeling plaats van het ‘gebiedsvreemde water’ plaats (defosfatering). De overstap naar een flexibel peil levert hier een kostenreductie – er wordt minder water behandeld – in combinatie met een betere waterkwaliteit. Nog een verwachte verbetering is dat de afwisseling van hoge en lage waterstanden zal leiden tot versterking en verrijking van de oeverflora en fauna van de sloten en plassen in de betrokken gebieden.
In het onderzoek dat nu van start gaat, wordt in de praktijk getoetst hoe groot de verbeteringen met flexibel peilbeheer daadwerkelijk zijn. Daarnaast bekijkt het waterschap in detail wat de gevolgen zijn voor de agrarische sector (grondwaterstand, bodeminklinking), de recreatie (bevaarbaarheid) en de bebouwing (woningen, funderingen, walbeschoeiingen etc.). De waterstanden blijven binnen de afspraken die in de peilbesluiten zijn vastgelegd.
Het onderzoek, waarvan de eerste resultaten eind 2011 worden verwacht, kan er toe leiden dat het flexpeil op veel plaatsen in Nederland wordt ingevoerd. Als dit onderzoek goede resultaten oplevert, is de basis gelegd voor belangrijke verbeteringen in de kwaliteit van het oppervlaktewater. Ook voor andere waterschappen kan de uitkomst leiden tot een duurzamer vorm van peilbeheer.
