Historie gemeenlandshuis Diemerzeedijk

Het bestuur van het waterschap Amstel, Gooi en Vecht maakt voor vergaderingen en bijeenkomsten gebruik van het gemeenlandshuis aan de Diemerzeedijk. Het monumentale gebouw is vanaf de bouw in 1727 tot het jaar 2008 in bezit geweest van het waterschap en zijn rechtsvoorgangers. In oktober 2008 is het huis overgedragen aan de Vereniging Hendrick de Keyser, waarbij de historische waarde behouden blijft, inclusief het periodiek gebruik door AGV.

Bouw

Niet veel monumentale panden zijn zo lang in handen gebleven van de oorspronkelijke opdrachtgever van de bouw. Hier volgt kort de historie van het gemeenlandshuis. Op de Diemerzeedijk werd in 1609 herberg De Jaeger gekocht. Het waterschapsbestuur vergaderde er al; het kon mooi dienen als uitkijkpost. Bij storm en ontij kon het bestuur direct besluiten tot dijkbescherming. Toen de herberg bouwvallig werd, gaf de toenmalige dijkgraaf in 1727 opdracht tot bouw van een gemeenlandshuis. Het Hoogheemraadschap Van den Zeeburg en Diemerdijk was het eerste overheidslichaam dat Noord-Holland en Utrecht verenigde. Deze samenwerking moest tot uiting komen in de symboliek van de muur- en plafondversieringen van het huis.

Ook nu nog zijn in wapen en logo van het waterschap Amstel, Gooi en Vecht de leeuw en het kruis zichtbaar, de provinciesymbolen van Noord-Holland en Utrecht. Het gemeenlandshuis werd verder ingericht met een schitterende vergaderkamer en slaapkamers op de bovenste verdieping, om uitkijk te houden op die grillige Zuiderzee. Het plafond bij de ingang werd opgeluisterd met passende afbeeldingen, zoals Neptunus met zijn drietand.

Historie

Het pand kent een rijke historie. Zo was er omstreeks 1730 paalrot in de dijk en vaak moesten de zogenaamde ‘dijkplichtigen’ (omwonenden) grond aandragen om doorbraak te voorkomen. In 1737 werden de palen vervangen door stenen. De regelmatige doorbraken behoorden hiermee eindelijk tot het verleden. Maar het werd eenmaal toch nog spannend, tijdens de stormvloed van 1916: op een haar na een grote dijkdoorbraak! Met deze geschiedenis is het geen wonder dat alle opvolgers van die dijkgraaf graag zetelden op die locatie. Tot de fusie van 1991, daarna heeft het gebouw nog een tijd de belastingafdeling van het waterschap gehuisvest. Maar door de bouw van de Afsluitdijk in 1932 was het inmiddels aanmerkelijk rustiger aan de dijk.

Overdracht

Het pand is tussen 1970 en 1973 grondig gerestaureerd, maar blijft als monument natuurlijk onderhoudsgevoelig. In 2008 bleek een nieuwe renovatie nodig die voor AGV te kostbaar werd. Onderhoud en verhuur behoren niet tot de kerntaken van het waterschap. Daarom besloot het bestuur om het gemeenlandshuis over te dragen aan de Vereniging Hendrick de Keyser. Deze vereniging ter behoud van historische panden beschikt over kennis en fondsen voor renovatie en blijft het pand openstellen voor bijeenkomsten van AGV. De Vereniging is content met de periodieke aanwezigheid van de oorspronkelijke eigenaar en kan blijvend gebruiksgarantie bieden, omdat zij statutair de eenmaal verkregen panden nooit meer afstaat.

Met dank aan de inbreng van Pjottr Hatzmann, thans adviseur van de dijkgraaf.

Klik hier voor een virtuele rondleiding door het gemeenlandshuis.